یک سال پیش در همین روزها فنلاند با معرفی خانم "سانا مارین" ۳۴ ساله در مقام نخست وزیر بهعنوان جوانترین رهبر جهان در صدر اخبار رسانههای بینالمللی قرار گرفت اما جوان بودن تنها ویژگی خانم مارین نبود؛ او باید دولتی ائتلافی از پنج حزب را اداره میکرد که با وجود گرایشهای سیاسی متفاوت یک ویژگی مشترک داشتند: رهبران زن.
لی اندرسون ۳۲ ساله (ائتلاف چپ)، ماریا اوهیسالو ۳۴ (جبهه سبز)، آنا-مایا هنریکسون ۵۵ ساله (حزب مردمی سوئدی فنلاند) و کاتری کولمونی ۳۲ ساله (حزب میانهرو) همراه با سانا مارین سوسیال دموکرات وارد دولت فنلاند شدند. یک سال پس از این تجربه کمابیش یگانه، آیا «دولت زنانه» فنلاند در جهان مردسالار سیاست موفق عمل کرده است؟
اگرچه شمار زنان در هیات دولت فنلاند نسبت به بسیاری دیگر از کشورهای جهان همچنان زیاد نیست، اما سانا مارین چهارمین نخست وزیر زن این کشور شمال اروپاست.
سانا مارین از یک خانواده کارگری میآید. او در ۲۷ سالگی بهعنوان عضو شورای شهر تامپره برگزیده شد. سه سال بعد برای نخستین بار با رای شهروندان به پارلمان فنلاند راه یافت.
فنلاند در سال ۲۰۱۹ و در پی اعتصاب کارگران خدمات پست با یک بحران سیاسی روبهرو شد: آنتی رینه، نخست وزیر و رهبر پیشین حزب سوسیال دموکرات از سمت خود کناره گرفت و جای خود را به صدر جدید حزب، سانا مارین داد. نخست وزیر جدید، همصدا با دولت پیشین برنامههای اصلاحی برای برابری جنسی و مبارزه با تغییرات اقلیمی را در دستور کار قرار داد. با این حال شیوع جهانی ویروس کرونا برنامههای دولت ائتلافی با پنج وزیر زن را با چالشهای جدی روبهرو کرد.
کیمو الو، پژوهشگر مطالعات اروپایی دانشگاه تورکو میگوید: «سال اول، سال کرونا بود. بیشتر سیاستگذاریها و برنامهها معطوف به مقابله با ویروس بود. به این ترتیب، بسیاری از سیاستهای پیشبینی شده عملا فرصتی برای اجرا پیدا نکرد.»
تجربه موفق دولت فنلاند در رویارویی با کووید-۱۹، در بسیاری از نقاط جهان تحسین شده است. فنلاند، دقیقا برخلاف کشور خبرساز همسایه، سوئد، تمام مدارس و شرکتها را در آغاز همهگیری کرونا تعطیل و کشور را از ۱۶ مارس قرنطینه کرد. این زمانی بود که شمار بیماران کرونایی شناسایی شده در فنلاند به ۳۰۰ نفر هم نمیرسید.
بسیاری از کارشناسان معتقدند که فنلاند با اتخاذ موازین سختگیرانه زودهنگام، یکی از موفقترین تجربهها در رویارویی با موج اول کرونا بوده است. فنلاند هم ردیف دیگر کشورهایی که رهبران زن دارند، یکی از مدلهای موفق کنترل بیماری کووید-۱۹ به شمار میرود.
همجنین نتایج یک پژوهش آکادمیک نشان میدهد که «رهبران زن واکنش سریعتر و قاطعانهتری نسبت به موارد بالقوهای که میتوانسته به مرگومیر منجر شود، داشته اند.» بخش دیگری از همین پژوهش بر تحلیل دادههای شکل برقراری ارتباط رهبران زن با شهروندان و بررسی مقایسهای پذیرش ریسک جان انسانها و اقتصاد متمرکز شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند که دولت سانا مارین، باوجود تمام چالشها، گامهایی را برایی اجرای برنامههای برابری جنسیتی برداشته است.
از سوی دیگر لایحه برابری مرخصی زایمان هم به مجلس تقدیم شده است. براساس این لایحه، پدرها به اندازه مادران مرخصی زایمان دریافت میکنند. این لایحه در صورت تصویب، حتی والدین غیربیولوژیک (طبیعی) را هم پوشش میدهد. این قانون در مقایسه با قوانین مشابه در کشورهای اروپایی بسیار سخاوتمندانهتر است؛ حق مرخصی زایمان (بچهداری) برای پدران در بسیاری از کشورهای اروپایی به چند روز محدود است.
با اینهمه، این ماجرا هم همیشه آنطور که انتظار داریم، درست پیش نمیرود: سال گذشته کاتری کولمونی در یک پست اینستاگرامی از شهروندان خواست تا نظرشان درباره بازگشت فرزندان داعش به کشور را بگویند. او چندی بعد و در برابر انتقادهای گسترده سازمانهای دفاع از حقوق بشر مجبور شد تا از این کار «غیرمنصفانه» عذرخواهی کند.
علاوه بر این، کمیسیون مبارزه با نژادپرستی و نابردباری شورای اروپا، ماه سپتامبر از فنلاند خواست تا با گفتمانهای نژادپرستانه و نفرتآمیز، که بیش از پیش در این کشور به چشم میآید، مبارزه کند. همین نهاد در همین زمان فنلاند را به «هماهنگی بیشتر برای برنامههای ادغام مهاجران» دعوت کرد.
انتخابات بعدی فنلاند، اگر پارلمان زودتر منحل نشود، در آوریل سال ۲۰۲۳ برگزار میشود. دولت سانا مارین ۲ سال و ۳ ماه برای اجرای برنامههایش فرصت دارد. با این حال «دولت زنان» فنلاند باید در بحران اقتصادی پساکرونایی کارهایش را به پیش برد.
