روزنامه هفتصبح ، میثم فرزیان | قیمت گوشیهای آیفون تا ۱۷، ۱۸میلیون تومان رسیده است اما همین گوشیهای گرانقیمت در چندماه اخیر به معنای واقعی کلمه حال کاربرانشان را گرفتهاند. یک عشوه و کرشمه اپل کافی بود تا iOS بهسادگی آبخوردن کلی اپلیکیشن ایرانی را از کار بیندازد. در چشمبرهمزدنی نمیتوانستیم درخواست تاکسی اینترنتی ثبت کنیم یا سفارش غذا بدهیم. اپلیکیشنهای پرداخت الکترونیک و نرمافزارهای بانکی سریعتر از همه بلااستفاده شدند و حالا نوبت به خود app Store رسیده که صافصاف توی چشم کاربر نگاه میکند و میگوید نمیتواند اپلیکیشنها را به نسخه جدید ارتقا دهد. نمایش پیغام unable to verify app روی صفحهنمایش آیفون یعنی کارتان ساخته است. در همین مدت کم بسیاری از برنامهنویسها که مشغول ساخت اپلیکیشن برای iOS بودند، نتایج زحمتهایشان را بربادرفته دیدند. دشمنی اپل با ایرانیها علاوه بر توسعهدهندگان و برنامهنویسهای عمدتا جوان، کاربران ایرانی را هم به ستوه آورده است. آنها درحال حاضر حتی اگر با پرداخت هزینههای گزاف حداقل هفت،هشتمیلیون تومانی گوشیهای خودشان را ارتقا دهند، بهسختی میتوانند روی آن اپلیکیشن نصب کنند. اسفند پارسال محمدجواد آذری جهرمی از خاموششدن ۳۵۰هزار موبایل آیفون پس از شدتگرفتن تحریمها خبر داده بود اما یک فعال حوزه اپلیکیشنهای موبایلی میگوید، این عدد ممکن است تا شش،هفتمیلیون کاربر برسد. او علاوه بر این آمار تخمینی، برایمان توضیح داده که درصورت اپیدمی مهاجرت از iOS به اندروید چه اتفاقاتی پیشروی کاربران ایرانی خواهد بود.
سوال: دردسرهای گوشیهای آیفون با اپلیکیشنهای ایران اینسری همه را خسته کرده؛ برای چندمینبار در مدتی کوتاه اپلیکیشنهای ایرانی از کار افتادهاند و با توجه به قیمت ۱۷،۱۸میلیون تومانی گوشیهای جدید آیفون بهنظر میرسد این بار باید شاهد موج مهاجرت کاربران iOS به اندروید باشیم.
جواب: تحریمهای اپل چیز جدیدی نیست. بیشتر از یکسال پیش اتفاق افتاده. سیاستهای اپل بهطور کلی همیشه در عمل حتی از تحریمهای دولت آمریکا یکقدم جلوتر بوده اما اتفاق جدید این است که مسیر دورزدن تحریمهای اپل حالا بسته شده و اگر قبلا ممکن بود توسعهدهنده ایرانی بتواند این تحریمها را دور بزند الان این راه تقریبا به سمت غیرممکن رفته. آن کسانی هم که میتوانند تحریمها را دور بزنند، معمولا هزینههای سنگینی میدهند که در طول زمان پرداخت این هزینه دیگر بهصرفه نخواهد بود.
***
سوال : تعداد کاربران آیفون در ایران را میشود تخمین زد؟
جواب: آمار دقیقی نداریم اما بهطور کلی تعداد کاربران iOS نسبت به اندروید کمتر است. از روی آمار خرید اپلیکیشنهای مشهور میتوان تخمین زد الان چیزی در حدود شش،هفتمیلیون کاربر اپل در ایران داریم. هرچند این آمار اصلا دقیق نیست.
سوال: با فرض اینکه گوگل هم مثل اپل تصمیمی برای همراهی با تحریمها نگیرد، آیا توسعهدهندهها و مارکتهای ایرانی فعال در حوزه اپلیکیشنهای موبایل توانایی پاسخدادن به این سیل مهاجرت از iOS به اندروید را دارند؟
جواب: درحال حاضر بزرگترین مارکت اپلیکیشنهای ایرانی به ۴۰میلیون کاربر سرویس میدهد. برای همین فکر میکنم توسعهدهندگان و فعالان ایرانی فعال در حوزه اپلیکیشنهای ایرانی بهراحتی بتوانند پذیرای کاربران iOS که به سمت اندروید کوچ میکنند، باشند.
***
سوال : طرفدارهای اپل را حتما بهتر میشناسی؛ بهسختی حاضر هستند نقطهضعفهای iOS را قبول کنند و گوشی آیفون را کنار بگذارند. همین الان خیلیهایشان معتقدند مشکل مدتی بعد حل میشود. آیا هیچراهی وجود ندارد که توسعهدهندهها و مارکتهای ایرانی بتوانند کاری شبیه کافهبازار سال ۹۰،۹۱ انجام بدهند و هرطور شده مشکل را دور بزنیم؟
جواب: توسعهدهندههای ایرانی همیشه بهسختی طرف ساخت برنامههای فارسی برای iOS میرفتند. سختگیریهای اپل و پشت چشم نازککردنهایش همیشه سدی جلوی راه بچهها بوده. iOS اکوسیستمی است محدود که همیشه توسط اپل با سختگیریهای زیادی کنترل میشود. آنها عملا اجازه ظهور هر اپاستوری جز خودشان را نمیدهند. در اندروید این مسئله متفاوت است؛ اکوسیستم مجموعا خیلی بازتر است. گوگل اپاستورهای غیر از خودش را به رسمیت میشناسد و به آنها اجازه فعالیت میدهد. قبول دارد اندروید یک سیستمعامل متنباز است و این را به رسمیت میشناسد. الان که کاربران iOS با این مشکل روبهرو شدهاند، بهنظر میرسد اندروید گزینه معقولی باشد. اینجا اصلا بحث طرفداری از شرکتی مثل اپل و سامسونگ یا iOS و اندروید نیست. الان اپل کاربر ایرانی را نه تنها به رسمیت نمیشناسد بلکه رسما دارد اذیتش میکند.
***
سوال : اما بعضی از مارکتهای ایرانی فعال در حوزه iOS هنوز دارند تلاش میکنند راهحلهایی پیدا کنند.
جواب: درحال امتحان روشهای مختلفی هستند. مثلا اینترپرایس سرتیفیکیت میگیرند که جلوش گرفته میشود. آخرین صحبت مطرحشده درحال حاضر موضوع استفاده از روش دولوپر لایسنس است که روش عجیبی است چون هزینه زیادی دارد و مطمئن نیستم جواب بدهد. نکته این است که با این روش میتوان هر لایسنس را با پرداخت ۱۰۰دلار روی ۱۰۰دستگاه نصب کرد و قیمت تمامشده هر نصب یکدلار خواهد بود. حتی اگر این روش جواب بدهد بازهم روشی گران خواهد بود که برای اپلیکیشنهای آنلاین توجیه اقتصادی ندارد. درنهایت قیمت به کاربر نهایی تحمیل میشود.
***
سوال : استفاده از وباپلیکیشنها که بعضی خدماتدهندهها توصیه کردهاند چطور؛ مشکلی را حل میکند؟
جواب: این کار خیلی فرقی با بازکردن سایت خدماتدهنده ندارد. درحقیقت آیکونی است که با هربار کلیککردن روی آن شما به سایت سرویسدهنده میروی اما از نظر کیفیت خدمات فکر نمیکنم بتواند کاربر را راضی کند. تازه اگر اپل تصمیم به بستن آن نگیرد.
***
سوال :پس این مسئله را قطعی میدانی که وقتش رسیده آیفونهایمان را خاموش کنیم و بهسراغ یک گوشی اندرویدی برویم؟
جواب: بهنظر اینطور میآید که بهعنوان یک کاربر ایرانی که میخواهیم از خدمات ایرانی و اپلیکیشنهای ایرانی استفاده کنیم، مجبوریم این کار را انجام دهیم. توسعهدهندههای ایرانی هم جز کنارگذاشتن کامل اکوسیستم اپل راهی ندارند.
***
سوال : گاهی وقتها در بحث آیفون و اندروید دچار اشتباه میشویم؛ مثلا خیلیها فکر میکنند اپل مال امپریالیسم جهانی و آمریکای جهانخوار است و اندروید مال انجمن مبارزان چپگرای سوسیالیسم اما نباید فراموش کنیم که هم اپل و هم اندروید هردو مال آمریکاییها هستند و اگر دستوری از بالا برسد بههرحال مجبورند حرفگوشکن باشند. از نظر تو آیا تضمینی وجود دارد که بعد از کنارگذاشتن آیفون و مهاجرت به اندروید مشکلات مشابهی با اندروید پیدا نکنیم؟
جواب: درکل هیچ تضمینی وجود ندارد. ما بهطور قطع نمیتوانیم چنین ادعایی کنیم اما واضح است که مسیر حرکت شرکتی مثل اپل با شرکتی مثل گوگل متفاوت است. سیستمعامل اپل یک سیستمعامل بسته است و تنها روی دستگاههای ساختهشده توسط خودش کار میکند. اختیار اپاستور iOS تنها دست خودش است. اپلیکیشنها باید فقط از مسیر شرکت اپل تایید شوند. اپل این قدرت را دارد، اپلیکیشنی که شما قبلا روی گوشیتان نصب کرده بودید را از کار بیندازد تا دیگر اجرا نشود. در اندروید قضیه مقداری بهتر است؛ کل سیستمعامل متنباز است. روی گوشیها و تبلتها مختلف عرضه شده توسط شرکتهای دیگر نصب میشود. علاوه بر این در تمام دنیا بهجز پلیاستور گوگل، مارکتهایی مثل کافهبازار هستند که خدمات اپلیکیشنها را عرضه میکنند. گوگل هم وجود آنها را پذیرفته است. فراتر از این خود سیستمعامل متنباز اندروید اجازه میدهد حتی وقتی گوگل محدودیتی ایجاد میکند، شرکتها بروند از تکنولوژی اوپنسورس استفاده کنند. مشابه این کار را الان آمازون انجام میدهد؛ دیوایسهایی تولید میکند با سیستمعامل اندورید که هیچربطی به گوگل و اندروید و سرویسهای گوگل ندارد و تنها از
سیستمعامل متنباز موجود اندروید استفاده میکند. مجموع شرایط به ما نشان میدهد، روی اندروید فضا و آزادی بیشتری برای فعالیت وجود دارد.
***
سوال :علاوه بر اینها از نظر فنی اندروید اجازه میدهد بدون وابستگی به فروشگاه رسمی گوگل هر اپلیکیشنی را روی گوشی یا تبلت نصب کنیم.
جواب: اندروید بدون گوگل هم میتواند معنا داشته باشد؛ اگرچه خیلی از سرویسها محدود میشود ولی فاصله نسبیای که دارند تا حدی به ما آزادی میدهد روی اندروید فارغ از اینکه گوگل به ما سرویس میدهد یا نه آزادی عمل داشته باشیم.
***
سوال :آیا این نکته مثبتی برای اندروید و گوشیهای اندرویدی بهحساب میآید؟
جواب: گوگل همینحالا هم محدودیتهایی برای اپلیکیشنهای ایرانی ایجاد کرده؛ مثلا اپلیکیشنهای ایرانی را روی پلیاستور قبول نمیکند تا توسعهدهنده ایرانی نتواند اپ خود را روی این بستر منتشر کند. درمورد اپلیکیشنهایی با پرداختهای درونبرنامهای، توسعهدهنده ایرانی عملا نمیتواند از آن بهره ببرد. چون اول باید حساب خودش را رسمی کند و به محض اینکه بفهمند آن حساب مربوط به یک ایرانی است، تمام فروش اپلیکیشن از دست میرود. مسئله تحریم پلیاستور این نیست که امروز تصمیم بگیرد به کاربر ایرانی سرویس ندهد، آنها در اصل به توسعهدهنده ایرانی سرویس نمیدهند.
***
سوال :برای همین به حضور استورهای اندرویدی ایرانی نیاز داریم؟
جواب: کاربر باید مطمئن باشد از منبع معتبری اپلیکیشنهای خود را دریافت میکند. اگر استورهای متبر ایرانی نبودند، شاید اتفاقی که الان در مورد جابهجایی فایلهای مشکوک IPK در کانالهای تلگرامی شاهدش هستیم، شدت بیشتری پیدا میکرد. خیلی از این فایلها برای انتشار بدافزارها دستبهدست میشوند. اهمیت اپاستورهای معتبر ایرانی وقتی مشخص میشود که بدانیم آنها منبع معتبر نصب اپلیکیشنهای فارسی بهحساب میآیند. علاوه بر این، اپاستورهای ایرانی میتوانند به توسعهدهندگان و سازندگان نرمافزارها و بازیهای فارسی هم خدمات بدهند.
***
سوال : استورهای ایرانی چه کارهایی میتوانند انجام دهند که علاوه بر تعداد اپلیکیشنهای ایرانی، کیفیت آنها هم بالا برود؟
جواب: اگر سختگیریها به اندازه خود اپل و گوگل شدت پیدا کند، قطعا نارضایتیهایی برای توسعهدهندهها اتفاق میافتد. حتما میدانید که مرکز ماهر گزارشهایی درباره تکراریبودن اپلیکیشنها تهیه میکند. این مشکلات روی خود پلیاستور گوگل هم وجود دارد اما مثلا آنها از نظر تکراریبودن خیلی برنامههای ایرانی را بررسی نمیکند یا مثلا دسترسی برنامه به موارد غیرضروری مثل شماره تلفنها برایشان اهمیتی ندارد درحالیکه یک اپاستور ایرانی باید برای موفقیت چیزهایی از این دست را هم مدنظر قرار دهد.
***
سوال : واقعا فکر میکنی دسترسینداشتن به اپلیکیشنها باعث شود، کسی آیفونش را خاموش کند و سراغ گوشی اندرویدی برود؟
جواب: مسئله این است که شرایط بازار و اتفاقی که میافتد روی این مسئله تاثیرگذار خواهد بود. من حدس میزنم بهخاطر اپلیکیشنهای ایرانی که روزبهروز بیشتر به آنها وابسته میشوند و بخش قابل توجهی از مراجعه کاربران به اسمارتفون برای استفاده از اپلیکیشن ایرانی است، امسال این عدد قطعا نسبت به سالهای قبل بیشتر باشد.
