تهران در سالهای پس از انقلاب ۱۴شهردار و یک سرپرست به خود دیده است که محمدباقر قالیباف با ۱۲ سال، طولانی ترین دوره را به خود اختصاص داده است.
میتوانید خلاصهای از اتفاقات رخ داده در شهرداری تهران از ابتدای انقلاب تاکنون که توسط نیو صدر در خبرآنلاین جمعآوری شده را اینجا بخوانید
**** محمد توسلی/ ۱۳۵۷-۱۳۵۹ به مدت دو سال
توضیحات: توسلی، عضو شورای مرکزی و رئیس دفتر سیاسی نهضت آزادی اولین شهردار تهران بعد از اتقلاب اسلامی بود. او بعد از گذراندن تحصیلات خود در دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۱ برای تحصیل در رشته حملونقل و ترافیک به آلمان رفت. سپس برای ادامه تحصیل در رشته راه و ترافیک به آمریکا رفت.
* یکی از مشکلات توسلی در ابتدای انقلاب به عنوان شهردار تهران زمینخواریهایی بود که در آن زمان انجام میشد توسلی در این رابطه در سایت تاریخ ایرانی نوشته است: «دولت موقت در آبان ۱۳۵۸ استعفا داد اما مدیریت شهر تهران اجباراً تا مدتی در مدیریت شهرداری تهران باقی ماند. در همان آبانماه نامهای به شورای انقلاب نوشتم و با تشریح وضعیت زمینها در تهران از جمله تجاوزات صورت گرفته، کارشکنی کمیتهها و دفتر خانهسازی برای مستضعفین، پیشنهادهایی را برای جلوگیری از گسترش بیرویۀ تهران ارائه کردم، که از انگیزۀ مهاجرت به تهران هم کاسته شود.
ما باز هم به این صورتجلسه (بعد از نامه او جلسهای تشکیل شده بود) عمل نشد و تجاوزها به زمینهای شهری گستردهتر از قبل ادامه یافت. ششم اسفندماه ۵۸ در نامهای به آقای بنیصدر که رئیسجمهور و رئیس شورای انقلاب شده بود ضمن برشمردن مشکلات، استعفای خود را تسلیم کردم. در آن نامه تصریح کرده بودم که «با توجه به مشکلات شهری، شهردار تهران باید با دولت هماهنگ باشد تا بتواند چالشهای شهر را پاسخگو باشد». به استعفایم ترتیب اثری داده نشد. تا آنکه کار به جایی رسید که نهم فروردین ۵۹ بنیاد مسکن انقلاب در اطلاعیهای اعلام کرد اگر شهرداری تهران ظرف یک هفته برای ساختوساز در زمینهای واگذارشده توسط بنیاد مسکن پروانۀ ساختمان صادر نکرد، مردم میتوانند بدون پروانه اقدام به ساختوساز کنند! اطلاعیهای که با تیتر درشت در صفحۀ اول مطبوعات منتشر شد و شرایطی را برای مواجهۀ علنی من با آیتالله خسروشاهی موجب شد.
آیتالله خسروشاهی در جواب مصاحبۀ مفصلی که با خبرگزاری پارس داشتم، اتهامات تندی را به من نسبت داد. مرا با نیکپی قیاس کرد و از روحانیون متعهد خواست که جواب مرا که بهزعم ایشان با گروههای ضدروحانی در ارتباط هستم، بدهند. بااینحال بعد از این اطلاعیه کمیسیون مسکن ریاستجمهوری تشکیل شد و برای ایستادگی در برابر این اطلاعیۀ بیرویه، تصمیماتی به نفع شهرداری تهران گرفت.
اختلاف نظر با وزیر کشور و جمعی از مقامات دولتی در نهایت توسلی را ناچار به استعفا کرد.
****سیدرضا زوارهای/ ۱۳۵۹ به مدت چند ماه
توضیحات: تحصیلات دومین شهردار بعد از انقلاب که تنها برای دو هفته سرپرست شهرداری تهران بود کارشناسی حقوق قضائی بود. او همچنین دادستان دادسرای اتقلاب اسلامی، رئیس ستاد امنیت کشور و معاون وزیر کشور در کابینه شهید رجائی، نماینده مجلس شورای اسلامی، معاون قوه قضائیه و رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی، عضو شورای مرکزی جمعیت مؤتلفه اسلامی، مدرس دانشگاه و قائم مقام دبیر شورای
* او مدت بسیار کوتاهی شهردار تهران بود به همین دلیل در دوره ۲ هفتهای که او شهردار تهران بود اتفاقات خاصی نیافتاد.
**** کمالالدین نیکروش/ ۱۳۵۹-۱۳۶۰ به مدت هفت ماه
توضیحات: دکتر سید کمال الدین نیک روش از ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰ به مدت دو سال رئیس دانشگاه امیرکبیر بود، مدرک تحصیلی این رئیس دانشگاه امیرکبیر دکتری برق بود. نیکروش در دولت اول میرحسین موسوی هم وزیر کشور بود.
با درخواست آیتالله مهدوی کنی به عنوان وزیر کشور، کمالالدین نیکروش به عنوان شهردار تهران انتخاب شد و زمانی که آیتالله مهدوی کنی نخست وزیر شد، نیکروش به عنوان وزیرکشور انتخاب شد و از شهرداری کنار رفت.
* براساس گفتههای نیکروش او در حوزه ترافیک و فضای سبز بیشتر راه محمد توسلی را ادامه داد و همه تلاش خود را برای جلوگیری از گسترش شهر تهران کرد، او در این رابطه در مصاحبه با سایت تاریخ ایرانی گفت: « در خاطرم هست که به شورای انقلاب مراجعه کردم و مرحوم آیتالله دکتر بهشتی و همه آقایان و زعمای قوم حضور داشتند. آنجا گفتم اگر تهران بزرگ شود، همانطور که انقلاب را تهران پیروز کرد، انقلاب را تهران شکست میدهد. نگذارید تهران بزرگ شود. اگر بزرگ شود، یک لیوان آب خوردن نمیتوانیم دست مردم بدهیم. آن وقت شما تهران را بیرویه، از هر سو گسترش میدهید. آقایان از من پرسیدند چه برنامهای در این زمینه دارید؟ من گفتم تهران که از شمال با کوهها بسته شده است، جنوب را با فضای سبز ببندیم و اجازه ندهیم از جنوب گسترش پیدا کند. شرق تهران هم که مجددا با کوهها بسته شده است، غرب را هم با مسیل کن ببندیم. حتی به ما پیشنهاد خوبی از یک شرکت شده بود که مبلغ خوبی را به شهرداری بدهد تا اجازه یابند در دهکده المپیک، خانهسازی کنند که من با این پیشنهاد به شدت مخالفت کردم. گفتم ما شهر را روی مسیل کن بستیم و میخواهیم کن محدوده غرب تهران باشد و از آن دیگر تجاوز نکنیم. متاسفانه بعدها با گرفتن پذیره، شهر گسترش پیدا کرد و من تا زمانی که در وزارت کشور بودم، اجازه ندادم این کار انجام شود. اما بلافاصله بعد از رفتن من تمام این موارد برهم خورد.
**** غلامحسین دلجو/ ۱۳۶۰-۱۳۶۱ به مدت ۱۳ ماه
توضیحات: براساس گزارشی از روزنامه شرق دلجو هم به آیتالله مهدویکنی نزدیک و مدتی در «جامعه الصادق» مشغول فعالیت بود.
* چھارمین شھردار تھران پس از انقلاب بود که از ١٣۶٠ تا ١٣۶١ حدود ١٣ ماه شھردار تھران بود از او بیش از ھمه سخنرانیش به زبان عربی در اجلاس شھرداران پایتخت ھای کشورھای اسلامی در ذھن ھا باقیماند. او در بازگشت به تھران در پاسخ به خبرنگاران اجتماعی روزنامه ھا در این باره گفت: زبان دوم ما در این کنفرانس به دلایل مکتبی و سیاسی زبان عربی بود. او همچنین قولهایی در مورد خروج تمامی انبارهای بزرگ عمومی و خصوصی به خارج شهر داده بود.
**** محمدکاظم سیفیان/ ۱۳۶۱-۱۳۶۲ به مدت ۹ ماه
توضیحات: او نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی و رئیس اسبق دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران بود.
همچنین بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، سیفیان از سوی اعضای شورای انقلاب به عنوان اولین مدیرعامل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی پیشنهاد شد که با موافقت رهبر کبیر انقلاب "مسول افتتاح حساب ۱۰۰ امام" شد. سیفیان فوق لیسانس معماری داشت.
* سیفیان در آن دوره در رابطه با زمینخواریها نامهای به امام خمینی نوشت:
« رهبر عظیم الشأن و مرجع عالیقدر، حضرت آیت الله امام خمینی
پس از سلام و تحیات، متمنی است نسبت به قانون لغو مالکیت اراضی موات که از شورای انقلاب اسلامی گذشته و مورد تصویب واقع شده، نظر خودتان را اعلام فرمایید. با احترام و تشکر.
محمد کاظم سیفیان»
رهبر انقلاب هم در پاسخ به او نوشت: « بسمه تعالی
اراضی موات بالاصاله را کسی مالک نمی شود مگر به احیا. و اگر ثبت داده باشد و خرید و فروش نموده باشد هم باطل است؛ و امر اراضی مذکور با دولت اسلامی است.
روح الله الموسوی الخمینی»
سیفیان هم که همانند نیکروش به لحاظ گرایش سیاسی به آیتالله مهدوی کنی نزدیک بود علت استعفای خودش را آن زمان جلوگیری از سوءاستفاده ضدانقلاب از جو موجود اعلام کرد.
در این دوره ۹ ماهه کمیسیون ماده١٠٠ را از شهرداری گرفتند و به دادگستری دادند. بر اساس این کمیسیون؛ «مالکین اراضی واملاک واقع در محدوده خدماتی باید قبل از ساخت وساز از شهرداریها پروانه ساختمان بگیرند و شهرداری موظف است از عملیات های ساختمانی بدون پروانه یا خلاف پروانه بوسیله ماموران خود در زمین محصور یا غیر محصور جلوگیری کنند.»
