امروز پنجم اردیبهشت ماه، چهل و یکمین سالروز شکست تجاوز نظامی آمریکا به خاک ایران برای آزاد کردن ۵۲ گروگان سفارت این کشور در ایران در سال ۱۳۵۹ است.
*** این عملیات که توسط آمریکاییها عملیات پنجه عقاب نامگذاری شده بود در میان هزاران عملیات برون مرزی ارتش امریکا، رکورد کوتاهترین و فضاحتبارترین عملیات نظامی این کشور را کسب کرد، رکوردی که باعث شد جیمی کارتر برای همیشه از نشستن مجدد بر صندلی ریاست جمهوری ایالات متحده محروم شود. ویلیام هامیلتون مک اورتر جردن از مشاوران جیمی کارتر در کارزار رقابتهای انتخاباتی ریاست جمهوری امریکا، تلخی این واقعه را این گونه توصیف کرد: تصور اینکه گروهی از داوطلبان نجات گروگانها، خود جان باخته و در یک بیابان دور در آن سوی دنیا به خاک هلاک افتادهاند چون کابوسی بر فکر و روحم سنگینی میکرد.
*** عملیات شامل طرحی پیچیده بود و در دو شب اجرا میشد. در شب اول قرار بود هواپیماها از ۱۰۰ کیلومتری غرب چابهار وارد حریم هوایی ایران شده و از مسیر دشت لوت به منطقه صحرای ۱ بروند_ «صحرای ۱» نامی بود که آمریکاییها برای نقطه فرود هواپیماهایشان در ۶۰ کیلومتر جنوب غربی شهر طبس انتخاب کرده بودند_ آنها باید در ابتدا «صحرای ۱» را امن میکردند و سپس نزدیک به ۶۰۰۰ گالون سوخت هواپیما که توسط هواپیماهای هرکولس سی ۱۳۰ نیروی هوایی امریکا به محل حمل آورده میشد را در آنجا نگهداری کنند.
*** سه هواپیمای لاکهید ئی سی ۱۳۰ با رمز: رپابلیک ۴، ۵ و ۶ مسئولیت حمل تجهیزات عملیات را به محل «صحرای ۱» برعهده داشتند. همچنین سه هواپیمای لاکهید ام سی ۱۳۰ با رمز: دراگن ۱، ۲ و ۳ مسئولیت حمل نیروهای دلتا را به این منطقه داشتند همچنین ۸ فروند هلیکوپتر سی اج ۵۳ متعلق به نیروی دریایی آمریکا بر روی ناو هواپیمابر نیمیتز آماده شده بودند تا در عملیات نهایی نجات شرکت کنند، اما به خدمه ناو هواپیمابر نیمیتز علت وجود این ۸ هلیکوپتر توضیح داده نشده بود.
*** قرار بود هلیکوپترها تا منطقهٔ «صحرای ۱» بروند و پس از سوختگیری، نیروهای دلتا را ۲۶۰ مایل دیگر تا نقطه صحرای ۲ در ۵۲ مایلی تهران (۱۰ کیلومتری غرب گرمسار) خود حمل کنند. از آنجاییکه نیروها در نزدیکی صبح به «صحرای ۲» میرسیدند، آنها میبایست خود و هلیکوپترها را در طول روز در نقطه «صحرای ۲» مخفی میکردند.
*** عملیات نجات برای شب دوم برنامهریزی شده بود. ابتدا عوامل شبه نظامی وابسته به سازمان سیآیای آمریکا که از قبل در داخل تهران بودند، کامیونهایی را به «صحرای ۲» میبردند و به همراه نیروهای دلتا به تهران میرفتند. همزمان باقی نیروهای سیآیای، جریان برق منطقه را قطع میکردند تا روند هر گونه تلاش نیروهای نظامی ایران برای پاسخ به عملیات را کند کنند. همزمان قرار بود یک فروند هواپیمای لاکهید ای سی ۱۳۰ بر فراز تهران پرواز کند تا در صورت نیاز، بتواند پشتیبانی هوایی آتشباری داشته باشد.
*** تکاوران ارتش آمریکا، پایگاه شکاری منظریه در ۲۰ کیلومتری شمال قم را به اشغال خود در میآورند تا چند فروند هواپیمای سی ۱۴۱ استارلیفتر در آن فرود بیایند. در همین حین نیروهای دلتا به سفارت آمریکا در تهران یورش برده و محافظان را از بین میبرند سپس نیروها به همراه گروگانها چند صد متر پیادهروی میکردند تا به ورزشگاه امجدیه برسند. آنجا هلیکوپترها منتظربودند تا گروگانها و نیروها را به پایگاه شکاری منظریه که قبلا توسط دیگر تکاوران تسخیر شده است منتقل کنند و با هواپیما سی ۱۴۱ استارلیفتر همه افراد را به کشور ثالث دوست برسانند.
*** حفاظت از عملیات بر عهده بازوی هشتم ناو هواپیمابر نیمیتز و ناو چهاردهم ناو هواپیمابر کورال سی بود. هواپیماهای جنگنده ال تی وی ای ۷ کرسر ۲ و اف ۴ آماده بودند تا در صورت بروز درگیری هوایی با نیروی هوایی ارتش ایران به کمک بروند. برای تشخیص هواپیماهای نیروی دریایی ایالات متحده از هواپیماهای نیروی هوایی ایران، نوار قرمز، زرد و یا نارنجی بر روی بال راست هواپیماهای امریکایی رنگآمیزی شده بود تا از هواپیماهای ایرانی اف ۴ و اف ۱۴ که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ از آمریکا خریداری شده بودند، قابل تشخیص باشند.
*** همه اینها چیزی بود که آمریکاییها انتظار داشتند اتفاق بیفتد اما خودتان بهتر میدانید نتیچه چه شد. شروع شکست تفنگداران نیروی دلتای ارتش امریکا در عملیات پنجه عقاب که اولین عملیات برون مرزی آنان بود یک ساعت و نیم بعد از ساعت ۲۲:۴۵ به وقت ایران بود. خطای انسانی و شرایط جوی نامساعد در کویر لوت باعث نیمه کاره ماندن عملیات در ساعت یک بامداد و اعتراف به شکست فرماندهان و تفنگداران امریکایی در سیاهی شبِ روشن شده با نور انفجار هلی کوپتر و هواپیمای تصادف کرده با یکدیگر شد. افتضاح سیاسی و نظامی جیمی کارتر باعث شد وی هرگز نتواند پس از ۳۰ دی ۱۳۵۹ که دوره ریاست جمهوریش به پایان رسید بار دیگر پشت صندلی ریاست جمهوری کاخ سفید بنشیند. بدتر از این واقعه اینکه دقایقی پس از پایان دوره ریاست جمهوری جیمی کارتر، گروگانهای امریکایی پس از ۴۴۴ روز از ایران آزاد شدند و افتخار این آزادی به نام دولت تازه کار دونالد ویلسون ریگان ثبت شد.
