علی باقریکنی معاون سیاسی وزیر امور خارجه کشورمان و مذاکره کننده ارشد ایران در مذاکرات وین در گفتوگوی اختصاصی با شبکه الجزیره درباره مسائل مربوط به برجام سخن گفته است. برای این ساعت از شب احتمالا مطلب طولانی است اما قطعا ارزشش را دارد
واکنش ایران در صورتی که طرحهای پیشنهادی آن پذیرفته نشوند و توافقی انجام نشود، چه خواهد بود؟
- طرحهایی که توسط ایران پیشنهاد شدهاند را اصلا نمیتوان رد کرد، چون مبتنی بر مقررات توافق هستهای سال ۲۰۱۵ هستند. حتی کشوری که از توافق خارج شده بود هم مایل به بازگشت به توافق است و در اصل، کشورهایی که هنوز عضو برجام هستند، نمیخواهند این سند هستهای را از بین ببرند.
آیا با توجه به تحولات این چند سال اخیر از سال ۲۰۱۵، توافق هستهای هنوز پویایی خود را حفظ کرده است و توافقی کارآمد است یا نه؟
- هزینه احیای توافق و حفظ آن بر مبنای اقداماتی بوده است که ایران انجام داده. چون آمریکا از توافق خارج شد و توافق را به کلی نقض کرد و اروپاییها هم در عمل نتوانستند پایبندی کامل به برجام را از خود نشان دهند. بنابراین، به رفتار اروپاییها با پایبندی کامل به توافق و به رفتار آمریکاییها با بازگشتشان به توافق بستگی دارد و اگر این اتفاق بیفتد، توافق احیا خواهد شد.
آیا توافق در چارچوبی که در سال ۲۰۱۵ درباره آن مذاکره شده بود، دوام خواهد آورد یا نه؟
- هر دو طرف مذاکرات مایل به بازگشت به توافق سال ۲۰۱۵ هستند
آیا برای به نتیجه رسیدن مذاکرات بازهای زمانی وجود دارد و آیا ایران حاضر است مدتی طولانی به اندازه ۱۹ سال گذشته صرف مذاکرات برای رسیدن به توافقی نهایی کند؟
- من بر این عقیدهام پاسخ طرف مقابل به طرحهای معقولی که ایران ارائه داده است، قطعا میتواند جواب این سوال را بدهد.
اگر پس از تمامی این تلاشها برای مذاکره و رسیدن به توافق، توافقی در کار نباشد، چه اتفاقی رخ خواهد داد؟
-حضور ما در این جا نشان میدهد که ما واقعا برای رسیدن به یک توافق جدی هستیم و ما عزم و اراده طرف مقابل و رفتار آنها را به طور جدی ارزیابی میکنیم تا ببینیم آیا آماده بازگشت به پایبندی کامل به توافق و ترک تخطیهایشان هستند یا نه.
با توجه به فشارهایی که به خاطر تحریمهای آمریکا بر اقتصاد ایران تحمیل شده است، تاب آوری ایران بدون توافق هستهای تا چه حد خواهد بود؟
- اقتصاد ما در شرایط چند سال گذشته که تحریمهای آمریکا و متحدان آن بر ایران برقرار بودهاند، توانسته است توسعه یابد و پیشرفت کند. این یک امر مسلم است که تحریمها اثر داشتهاند. اما ایران نشان داد که تحریمها نمیتوانند نتیحه بخش باشند.
پلن B [نقشه دوم] ایران چه خواهد بود؟
- ما در واقع بر ظرفیتها و توان داخلیمان اتکا خواهیم کرد و روابط و همکاریمان را با کشورهایی که در تعامل با ما جدی و کارآمد هستند، گسترش خواهیم داد. ما به طور جدی به دنبال پیشرفت اقصادی کشورمان خواهیم بود. در مدت چند سال گذشته، آمریکا تمام تلاشش را کرد از روابط اقتصادی ایران با جهان ممانعت کند اما ما نشان دادیم میتوانیم اقدامات آنها را با شکست مواجه کنیم و اقتصادمان را در مسیر مثبت و موثری پیش ببریم. اما این به معنای این نیست که آمریکا به مردم ما یا اقتصادمان خسارت نزده است. به همین خاطر، یکی از موضوعاتی که در مذاکرات دنبال میکنیم، موضوع جبران خسارت از سوی آمریکا به خاطر آسیبها و خساراتی است که به مردم ما وارد کردند.
آیا آمریکا برای این کار از خود آمادگی نشان داده است یا نه؟
- موضوع جبران خسارت در دستور کار مذاکرات وین بوده است و به این موضوع در سند سوم پیشنهادات ما پرداخته خواهد شد.
از نظر شما خواستههای ایران در مذاکرات مبنی بر لغو کلیه تحریمهای ایران، جبران خسارت و تضمین دادن چه قدر میتواند از دیدگاه آمریکا واقعبینانه باشد؟
- در مذاکراتمان با طرفهای مقابل، آنها بر ضرورت تضمین دادن و بر ضرورت سازوکاری برای راستی آزمایی صحه میگذارند، هم روسیه، هم چین و هم اروپاییها. در اصل، آمریکاییها هم باید بپذیرند. آمریکاییها در پیشنویسهای قبلی این چارچوب را پذیرفتهاند اما نکته اصلی در این است که تضمینها چگونه باید ارائه شوند و راستیآزمایی ها چگونه باید انجام شوند.
از نظر آمریکا لغو کلیه تحریمهای ایران ممکن نیست، به دلیل اینکه اختیارات لغو کلیه تحریمها تنها در دستان رئیس جمهور آمریکا نیست و بخشی از آنها به کنگره این کشور مربوط است. ایران حاضر است چه چیزی در مقابل خواستههایش در مذاکرات ارائه کند؟
- دو طرف مذاکرات، یعنی ایران و گروه ۴+۱ توافق را پذیرفتهاند. آمریکا هم که از توافق خارج شده بود، میخواهد به آن بازگردد. بنابراین، موضوع بده و بستان قبلا در مذاکرات سال ۲۰۱۵ به جا آورده شده است. حالا باید اقداماتی انجام شود که اشتباهات کشوری را که از توافق خارج شد، جبران کند. بده و بستان زمانی اتفاق میافتد که هر دو طرف از چیزی تخطی کنند. ما از چیزی تخطی نکردیم. این آمریکاییها بودند که از توافق خارج شدند.
اگر رژیم صهیونیستی تصمیم بگیرد به تاسیسات هستهای ایران حمله کند، چه اتفاقی رخ خواهد داد؟
- به نظرم صهیونیستها باید خواب حمله به ایران را ببینند. اگر به این خواب بروند، هیچ گاه از آن بیدار نخواهند شد.
چقدر به نتیجه رسیدن مذاکرات خوشبین است؟
- ما به دلیل عزم جدیمان در ادامه دادن مذاکرات و استدلال مستحکمی که در روند مذاکرات در پیش گرفتهایم، نسبت به آینده و موفقیتآمیز بودن مذاکرات خوشبین هستیم. اما فریب نخواهیم خورد، چون به طرف مقابل اعتماد نداریم.
اگر ایران به طرف مقابل اطمینان نداشته باشد و آنها هم به ایران اعتماد نداشته باشند، رسیدن به یک توافق چگونه میسر خواهد بود؟
- مذاکرات و توافق برای کسانی است که اختلاف نظر دارند. با مذاکرات، تمامی اختلافات حل نخواهند شد. هر یک از طرفهای مذاکرات بر اساس منافع خودشان پای میز مذاکرات میآیند.
